با گسترش بازار ارزهای دیجیتال در ایران، متاسفانه شاهد افزایش چشمگیر پروندههای کلاهبرداری در این حوزه هستیم. عدم آگاهی کاربران و ماهیت نیمهناشناس بلاکچین، فضا را برای مجرمین سایبری فراهم کرده است. اما آیا میدانستید که بسیاری از این جرایم قابل پیگیری قانونی هستند؟
۱. طرحهای پانزی (Ponzi Schemes)
در این روش، کلاهبرداران با وعده سودهای نجومی و تضمینی (مثلاً ۱۰٪ سود ماهیانه ثابت)، سرمایه افراد را جذب میکنند. آنها سود سرمایهگذاران قدیمی را از پول سرمایهگذاران جدید پرداخت میکنند. این چرخه تا زمانی ادامه مییابد که ورودی پول جدید قطع شود و سپس کلاهبرداران ناپدید میشوند.
نشانه اصلی: وعده سود قطعی و بالا بدون ریسک.
۲. صرافیهای جعلی و کیفپولهای اسکم
مجرمین با ایجاد سایتها یا اپلیکیشنهایی که ظاهری شبیه به صرافیهای معتبر (مثل بایننس یا تراست ولت) دارند، کاربران را فریب میدهند. به محض واریز ارز به این پلتفرمها، موجودی شما بلوکه شده یا به سرقت میرود.
۳. توکنهای کلاهبرداری و راگپول (Rug Pull)
در این روش، سازندگان یک توکن جدید (معمولاً در صرافیهای غیرمتمرکز مثل پنکیکسواپ) را تبلیغ میکنند. پس از اینکه مردم توکن را خریدند و قیمت بالا رفت، سازندگان تمام نقدینگی را خارج کرده و فرار میکنند. قیمت توکن در لحظه به صفر میرسد.
۴. حملات فیشینگ (Phishing)
دریافت پیامک یا ایمیل جعلی که از شما میخواهد برای «احراز هویت» یا «جلوگیری از مسدودی حساب»، روی لینکی کلیک کنید و عبارات بازیابی (Seed Phrase) کیف پول خود را وارد نمایید.
چگونه پیگیری کنیم؟
پیگیری پروندههای کریپتو نیازمند تخصص فنی و حقوقی همزمان است. مراحل کلی عبارتند از:
- مستندسازی: جمعآوری تمام تراکنشها (TxID)، آدرس کیف پول مقصد و مکالمات.
- رهگیری تراکنش: استفاده از ابزارهای بلاکچین برای ردیابی مسیر حرکت پول تا رسیدن به یک صرافی متمرکز.
- دستور قضایی: اخذ دستور مسدودی حساب در صرافی مقصد (حتی صرافیهای خارجی در موارد خاص).
نیاز به وکیل متخصص دارید؟
پروندههای ارز دیجیتال پیچیدگیهای خاص خود را دارند. اگر سرمایه خود را از دست دادهاید، زمان طلاست. هرچه سریعتر اقدام کنید، شانس ردیابی پول بیشتر است.